Category: Aktualności

1 marca obchodzimy święto państwowe – Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Dzień ten poświęcony jest pamięci bohaterów antykomunistycznego i niepodległościowego podziemia, którzy przeciwstawili się sowieckiej agresji i reżimowi komunistycznemu.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

             

 

 

 

 

 

Antoni Fryszkowski (1924-1948)- „Ryś”, „Sten”, „Toni”

Żołnierz Konspiracyjnego Wojska Polskiego w oddziale Gabryela Fejcho.
1946-1947 dowódca samodzielnego oddziału zbrojnego

Urodził się w 5.06.1924 r. w Sompolnie w rodzinie ziemiańskiej. Przed wojną uczył się w Gimnazjum im. Ziemi Kujawskiej we Włocławku. W okresie okupacji niemieckiej był wywieziony na przymusowe roboty do Niemiec. W grudniu 1945 r. nawiązał kontakt z Feliksem Gruberskim „Arturem” komendantem batalionu „Pociąg” KWP. Był łącznikiem, na przełomie 1945/1946 dołączył do kilkuosobowej grupy Gabryela Fejcho „Ognia”.

Od połowy stycznia 1946 r. w oddziale „Ognia” pełnił funkcję zastępcy dowódcy. W lutym 1946 r. uczestniczył w licznych akcjach zbrojnych swojego oddziału m.in. w rozbiciu posterunków w Piotrkowie Kujawskim i w Lubrańcu; w rekwizycji w gorzelni w Wierzbiu k. Sompolna i w cukrowni w Gosławicach. Po likwidacji oddziału „Ognia” przez komunistyczny UB przez dwa miesiące ukrywał się w górach. Potem wrócił na Kujawy i za namową żołnierza AK, Longina Zakrzewskiego „Żbika” ponownie włączył się w konspirację. W czerwcu 1946 r. w rejonie Sompolna, w czasie kampanii przed referendum, „Ryś” rozlepiał ulotki nawołujące do glosowania „3 x Nie”. Następnie stanął na czele rozbitków z oddziału „Ognia” i utworzył swój oddział. Za pośrednictwem „Żbika” otrzymywał też rozkazy wykonywania wyroków śmierci, wydane na osoby współpracujące z UB. 24.11.1946 r. udało mu się zorganizować zasadzkę na szosie Lubstów-Sompolno, w którą wpadła komunistyczna grupa operacyjna kolskiego UB (zginęło 8 osób). Zagrożony aresztowaniem planował ucieczkę na zachód. W lipcu 1947 r. zdecydował się wyjechać do Wałbrzycha, do swojej narzeczonej Alfredy Domańskiej. 2.08.1947 r. w Wałbrzychu został aresztowany przez funkcjonariuszy aparatu „bezpieczeństwa”.

Po wielomiesięcznym śledztwie 30 listopada 1947 r. został skazany przez WSR w Bydgoszczy na sesji wyjazdowej we Włocławku na (21 krotną!!!) karę śmierci. W ostatnim słowie prosił o śmierć poprzez rozstrzelanie. Ponad trzy miesiące „RYŚ” czekał na wykonanie wyroku we włocławskim więzieniu. Został stracony 10.02.1948 r. we Włocławka. Jego miejsca pochówku komuniści nie wskazali.

CHWAŁA BOHATEROM- CZEŚĆ JEGO PAMIĘCI

Gabryel Fejcho (1927-1946)- „Harcerz”, „Bury”, „Ogień”

Żołnierz Konspiracyjnego Wojska Polskiego (KWP)

Urodził się 24.11.1927 r. w Sompolnie (pow. Koło). Jego ojciec w okresie okupacji hitlerowskiej był żołnierzem Narodowych Sił Zbrojnych i za działalność konspiracyjną został przez Niemców zgilotynowany w więzieniu w Dreźnie. W czasie wojny Gabryel Fejcho był wywieziony na przymusowe roboty do Berlina. Jesienią 1945 r. został włączony do poakowskiego oddziału partyzanckiego Jerzego Gadzinowskiego „Szarego” pod pseudonimem „Harcerz”. W oddziale działał do momentu rozbicia go przez aparat bezpieczeństwa w rejonie Piotrkowa Kujawskiego w końcu października 1945 r. Wówczas udało mu się wyrwać z obławy i wrócić do domu. Potem ukrywał się u swoich krewnych.

Miesiąc później podjął decyzję o zorganizowaniu swojego oddziału partyzanckiego. Początkowo przyjął pseudonim „Bury”. W listopadzie nawiązał kontakt z Antonim Fryszkowskim „Ryś”, który pełnił funkcję łącznika pomiędzy komendantem powiatowym KWP Feliksem Gruberskim „Arturem”, a komendantem placówki w Sompolnie Kazimierzem Jabłońskim „Biały”. Dzięki pośrednictwu „Rysia”, oddział „Burego” włączony został w styczniu w struktury KWP. Zaprzysiężony przez Gruberskiego, przyjął pseudonim „Ogień”. Jego oddział w trakcie swojej działalności liczył średnio ok. 25 żołnierzy, w większości byli to młodzi mieszkańcy Sompolna. Oddział operował na terenie 4 powiatów – Koło, Konin, Włocławek i Nieszawa. W swojej działalności koncentrował się na akcjach przeciwko placówkom administracji publicznej (urzędom gmin), placówkom MO oraz na akcjach ekspropriacyjnych.

12.04.1946 r. we wsi Płoszyna ujęto 6 członków oddziału i 2 jego współpracowników w tym dowódcę „Ognia”. W czasie śledztwa przebywał w areszcie Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Koninie. 6.05.1946 r. został skazany przez Sąd Okręgowy w Kaliszu na sesji wyjazdowej w Koninie na karę śmierci. Wyrok wykonano 9.05.1946 r. o godzinie 8.45. Jest pochowany na cmentarzu parafialnym w Sompolnie.

CHWAŁA BOHATEROM -CZEŚĆ JEGO PAMIĘCI

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wojciech Brodziński (1926-1945) – „Czarek”

Żołnierz Konspiracyjnego Wojska Polskiego (KWP)

Brodziński Wojciech urodzony w 1928 r. Sompolnie jako syn Jana i Michaliny, z domu Siedleckiej. W dniu 30.11.1945 r. podczas akademii ku czci Adama Mickiewicza (90 rocznica śmierci) wydeklamował Redutę Ordona. Tego samego dnia przyłączył się do oddziału powstańczego. Według dokumentów UB 11 grudnia 1945 r. zginął w walce z grupą operacyjną UB-MO i żołnierzami Armii Czerwonej w czasie rekwizycji w cukrowni w Gosławicach pow. Konin. Według relacji członków oddziału został zastrzelony przez jeńca, rosyjskiego żołnierza, którego wcześniej partyzanci niedokładnie zrewidowali i nie zauważyli u niego broni. Po otrzymaniu pozwolenia na zapalenie papierosa wyciągnął broń, ranił śmiertelnie Brodzińskiego, który go pilnował i uciekł. Po uzyskaniu przez matkę zgody MO Brodziński został ekshumowany z mogiły w lesie i pochowany w rodzinnym grobie na cmentarzu w Sompolnie.

CHWAŁA BOHATEROM —CZEŚĆ JEGO PAMIĘCI